Kahraman Şerif – 1952 ( High Noon) İncelemesi

0
4947
KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON) FİLM İNCELEMESİ
Bu içeriği paylaşmak ister misin? 👇

Yönetmen: Fred Zinneman 1952

Oyuncular: Gary Cooper, Thomas Mitchell, Lloyd Bridges

Tür: Western, Dram

Ülke : ABD

Süre: 1s 25dk

Amerikan kasabalarının efsanevi şeriflerinin epik hikayelerinin anlatığı western filmlerinden biri olan yapıt korkusuz şerif Will Kane’in ölüme karşı meydan okumasını konu alır. Mesleğini bırakıp daha sakin ve güvenli bir hayatı seçen şerif Kane, yeni evlendiği karısı Amy ile başka bir kasabaya taşınacaktır. Ancak tam da bugün yıllar önce yakaladığı azılı suçlu Frank Miller hapisten çıkmıştır. Frank Miller, artık intikam peşindedir, kasabaya doğru yola çıkmıştır. Tüm ısrarlara rağmen Miller’a karşı savaşmaya karar veren şerif, kasaba halkından ve karısından destek göremeyecektir. Korkusuz adam buna rağmen Miller ve çetesine karşı korkusuzca direnecektir.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Western sinemasının başyapıtlarından biri olarak kabul edilen film Fred Zinnemann tarafından yönetilmiş, başrollerinde ise Grace Kelly ve bu filmdeki rolüyle Oscar kazanan Gary Cooper yer almıştır.

“Bu yazıda High Noon ( Kahraman Şerif ) filmini adeta bir süzgeçten geçirircesine inceleyeceğiz. Dönemin sosyolojik ve psikolojik altyapısını, filmin temelini oluşturan akımları ve bu film içerisinde yer alan göstergelerden bahsedeceğiz.

İyi okumalar dileriz..”

Filmin dramatik yapısı 

Kapalı biçim. Her sahnenin doğurduğu başka olaylar ve sahne dizileri vardır. Serim, düğüm ve çatışma bölümleri mevcuttur.Merak uyandıran olaylar silsilesiyle sona yaklaşılır ve çözüme kavuşulur.

Filmin serim (giriş) bölümü ve olay örgüsü

Üç kişilik küçük bir çetenin kasaba meydanından etrafa korku salarak geçişinin gösterilmesiyle başlayan film seyirciyi hızla bir nikâh törenine götürür. Evlenen şerif Will Kane’dir. Kasaba halkından kimselerin törende bulunmaması ve nikâhın kilisede değil de yargıcın ofisinde yapılıyor olması geleneklerle bağdaşmadığını bildiğimizden, hayli şaşırtıcıdır. Bütün yaşamını kanun adamı olarak geçiren Kane, emeklilikten ve evliliğin getireceği yeni hayattan korkmasına karşın hayal kırıklığına uğratmak istemediği karısına, elinden geleni yapacağına dair söz vermiştir.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Silahına veda edecek, şehirde bir mağaza açacak ve çocuklarını büyüteceklerdir. Silahını ve rozetini yargıca teslim ederken yeni şerifin henüz gelmemiş olmasından dolayı “endişeli” olduğunu söyleyen ve silahını çıkarmamak için bahane aradığını düşündüğümüz Kane’in yeni hayatına alışmakta çok zorluk çekeceğinin ilk ipuçları görülür. Kanun kaçaklarının doludizgin at koşturduğu, kadınların ve çocukların dışarı çıkmaya cesaret edemediği tipik bir ‘’vahşi batı’’ kasabası olan Hadleyville, Şerif Kane ile birlikte çok değişmiştir. Kasabanın azılı suçlusu Frank Miller yakalanarak, adalete teslim edilmiş ve idama mahkûm edilmiştir. Kasaba huzura kavuşmuş, “ahlaklı kadınlar” rahatlıkla sokaklarda dolaşmaya başlamış, çocuklar yeniden dışarda oynamaya başlamıştır.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Kamera seyirciye oyun oynayan çocuklar, tıraş olan, sohbet eden insanlar, kiliseye gitmek için hazırlık yapanlar hatta barda içki içenler olmak üzere bütün kasabayı ve insanları gösterir. Hava güzel, her şey sakin, huzurlu ve gündelik hayatta olması gerektiği gibi, bilindiktir. Silahını ve rozetini bırakan Kane, arkadaşlarıyla vedalaşırken telgrafçı içeri girer. Hapisten kaçan Frank Miller’ın öğlen treniyle kasabaya geldiği haberini verir. Bu Kane için açık bir macera çağrısıdır. Telgrafçı da macera çağrısını kahramana ileten haberci rolünü üstlenmiştir. Habercinin gelişiyle Kane’in gündelik yaşamında bazı şeylerin değişeceği anlaşılır. Dostları başının belaya girmemesi için kaçması gerektiği söyleyerek, şerifi apar topar arabaya bindirerek kasabadan gönderirler. Korku içindeki kasabalı Miller ile Kane’in tekrar karşı karşıya gelmesini engellemek istemektedir. Şerif, Miller’ı tutuklayarak hapse göndermişse de, bir kez daha başaramayacağı ve azılı haydudun “olması gerektiğinden” daha acımasız davranacağından korkulmaktadır.

Filmin gelişme bölümü hangi olayla başlar? Gelişme bölümündeki düğümler?

Miller haberinden sonra belediye başkanı Kane  ve eşinin kasabadan ayrılmasının en doğru seçenek olduğunu savunur. Belediye başkanının şu sözleri birçok şeyi özetlemektedir.

“Pekâlâ, ben diyorum ki, bu kasaba şerife para ile ödenemeyecek şeyler borçlu. Bunu asla unutmayın. O gerçek bir kahraman ve iyi bir adam. Bugün dönmek zorunda değildi. Ve kendi iyiliği ve kasabanın iyiliği için keşke dönmeseydi. Çünkü Miller geldiğinde burada olmazsa içimden bir ses, bir sorun çıkmayacağını söylüyor. Yarın yeni bir şerifimiz olacak. Bence gelene dek hiçbir şey yapmayalım. Bence mantıklı olan, tek çıkar yol budur. Will, hala vakit varken, sanırım gitsen iyi olur. Bu senin için ve bizim için iyi olur.

KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)”Kane ve eşi arabalarına binip gitmek için yola çıkarlar ama Kane’in yüzündeki ifade onu kararından vazgeçirmek üzeredir. Kaçtıklarının farkında olmayan Amy mutludur ve sevgi dolu bakışlarla kocasına sarılırken görülür. Araba gözden kaybolurken şerif yardımcısı, kız arkadaşına ‘’Kane ve yeni karısının hızlı bir şekilde kasabadan ayrıldığını’’ söyler ve ‘’onu daha önce atları böylesine kamçılarken görmemiştim’’ der. Kane’in daha önce asla yapmadığı bir davranışı sergilediği açıkça dile getirilerek seyircideki merak, heyecan ve gerilimin dozu artırılır.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Amy mutlu ancak kasabadan ayrıldıklarına inanamaz bir şaşkınlık içindedir. Nihayet sevdiği adamla birlikte arzuladığı ve hayallerini kurduğu yeni hayatına başlayacaktır. Oysa Kane doğru olanı yapıp yapmadığını düşünmektedir. Yüz ifadesi, evlenerek yeni bir hayata başlamayı düşünen insanların mutluluğunu yansıtmaz. Kane’in bu ikilemine ortak edilen seyirci, şerifin durmasını bir “kahraman” gibi geri dönmesini ister. Kane birden arabayı durdurunca zaten kasabadan ayrıldıklarına inanamayan ve mutluluğunun pamuk ipliğine bağlı olduğunu sezen Amy’nin korktuğu başına gelir. “Neden duruyorsun” der, kötü bir şeyler olacağı korkusuyla. “Bu doğru değil, geri dönmeliyim Amy, Beni kaçırtıyorlar” diyen Kane ‘’Hayatımda kimseden kaçmadım’’ der. Amy’nin yalvarmaları hiçbir işe yaramaz. Böylece Kane’in ‘’eşiği’’ aştığı, macera çağrısına yanıt verdiği ve artık hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağını anlaşılır.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Eşikten atlanmasıyla zorlu görev başlar. Amy, “kaçmaları” için hala zamanları olduğunu söyleyince Kane ‘’Şu mağazayı asla açamazdık Amy’’ der. ‘’Tüm hayatımız boyunca kaçmaz zorunda kalacağız.’’ ‘’Gidelim’’, der Amy yalvararak. ‘’Kahraman olmaya çalışma, kahraman olmak zorunda değilsin.’’ Ancak Kane dinlemez. Kahramanın yolculuğu artık başlamıştır. Ve geri adım atmanın daha kötü olacağını bilir. ‘’Burası benim kasabam. Dostlarım var. Arkamda yardımcılarım olacak, belki de bir sorun çıkmaz’’ der. Miller’dan kaçmak, pişmanlık içinde bir ömür sürmek ve onunla bilinmedik başka yerde karşılaşmak yerine gerekirse, ‘’kendi kasabasında’’ ölmeyi tercih etmektedir.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)“Öldürmenin” Amy’nin inançlarına aykırı olduğunu ve ilk trenle kasabayı terk edeceğini bilmesine karşın Kane yeniden silahını kuşanır. Kocasından ayrılan ve kasabadan gitmek isteyen Amy, geçmişte yaptıklarına karşın Kane’in kasabada sevilmediğini öğrenir. Bu Amy için, her şey sona erince beraber yaşayacağı veya ölünce yasını tutacağı adam olan Kane’i tanıma ve gerçeklerle yüzleşme anıdır. Her şeyi bilecek ve son kararını ona göre verecektir. İlk kurşun atıldığında trene binekten vazgeçerek kasabaya dönen Amy, kocasının bıraktığı vasiyeti okuduktan sonra her şeyi öğrenmiş olarak inancı dâhil her şeyi bir kenara bırakacak ve bir an bile duraksamadan yardıma koşacaktır. Babası ve kardeşlerinin öldürülmelerine karşın intikam almak yerine kayıtsızlığı seçen Amy bu kez silahı eline almakta asla tereddüt etmeyecektir.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Miller’i idama mahkûm eden yargıç da kasabayı terk eder. Yasayı güvence altına alan bir irade yoksa yasanın anlamsızlığını ortaya koyan, ezilenlerin, haksızlığa uğrayanların hakkını savunacak, zorbalığa karşı koyacak kanun adamı da kaçınca Kane’in yükü bir kat daha artar.

Şerifin, adam toplamak için geldiği kasabanın barında, herkes Miller’ın Kane’i öldüreceğinden söz etmektedir. armen, içeridekilerin Miller’ın dostları olduğunu, yanlış kapıya geldiğini söyler. Bu ilk hayal kırıklığıdır ve çocukların “Kane öldü, Kane öldü’’ diye kasaba sokaklarında koşuşturdukları duyulur. Yakın dostunun evine gider ancak arkadaşı onu karşılamak yerine gizlenir ve karısına evde olmadığını söyletir. Art arda gelen bu sahneler Kane’in de kasabam dediği yeri, dostlarım dediği insanları gerçek anlamda tanımaya başladığı andır. Çaresiz kalan şerif dindar biri olmamasına, evliliğini bile Kilise dışında yapmasına karşın Kilise’ye gider. İçeri girdiği esnada Eski Ahid’in “Malaki” kitabından dördüncü bölüm okunmaktadır.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Kane’in konuşmasından etkilenen birçok adam gönüllü olmaya hazırken, bir başkasının ortaya çıkarak, Kane’in şeriflik görevinin sona erdiğini, Miller ile arasındaki sorunun kişisel olduğunu söylemesi üzerine vazgeçerler.

Çaldığı her kapı yüzüne kapatılan şerif, bildiği ancak inkâr ettiği güçlerle yani Frank Miller’ın kasaba üzerindeki tahakkümüyle yüzleşmeye başlar. Bu aşamada Amy ile özdeşleşen seyirci hem şaşırır hem de korkar. Şerifin sanıldığı gibi iyi bir insan olmadığı, kıskançlıkla, bencilce hatta haksızca davrandığı ve Miller’ı hapse atınca onun sevgilisiyle birlikte olmaya başladığı ortaya çıkar. Unutmak için çaba gösterdiği şeyleri kasabalının unutmadığını görmek Kane’i de korkutur ve “kasabam” dediği yerde en büyük yalnızlığı yaşarken dostluklarının, arkadaşlıklarının sahte olduğunu anlamaya, kendini feda etmesinin amacını sorgulamaya ve şüphe etmeye başlar.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)Amy, Miller’ı getiren trenle kasabayı terk etmek üzere istasyona giderken, kocasının önünden geçtiği esnada dönüp yüzüne bakmaz bile. Bütün hayalleri yıkılan, dostluklarının, arkadaşlıklarının büyük bir yalandan ibaret olduğunu anlayan ancak geri adım atmamaya kararlı ve düşmanıyla tek başına karşılaşacak onurlu bir adamın karısını götüren arabanın ardından bakar.

Duyulan ilk silah sesiyle Amy dayanamayarak, trenden iner ve kasabaya doğru koşmaya başlar.

Doruk (climax) noktasını oluşturan olay ?

Saat 12:00’ye gelirken herkes tedirgin bir bekleyişe giriyor. Tren vaktinde, tam öğle vakti istasyona giriyor canavar düdüğünü öttürerek. Trenden Frank inerken, trene Amy ve Helen biniyor. Will meydanda tek başına. Kamera yukarı yükseldiğinde onun yalnızlığı daha da bir fark ediliyor. Ve çatışma başlıyor. Kedi-fare oyunu gibi her şey. Çatışma sahnelerindeki fotoğraflar çok çarpıcı.Şerif saklandığı ağırın ateşe verildiğini görünce atların bağını çözüp  onları kurtaryıyor ve birine binip oradan kurtuluyor.Kane ve  Miller çatışması sırasında bütün kasaba saklanmış olayın bitmesini ve birinin artık ölmesini bekliyor.Kane kolundan yediği kurşunla gücünü kaybetmiş bir yere sığınıyor. Bu sırada Amy Miller’ın adamını saklandığı yerden ateş ederek vuruyor. Bunu gören Miller Amy’nin yanına gidip onu rehin alıyor.Bunu gören Kane saklandığı yerden çıkıp onların karşısına çıkıyor.Amy bir anlık boşluğu yakalayıp Miller’ın elinden kaçınca Kane  kurşunları üst üste Miller’ın üstüne boşaltıyor ve  ölüm kalım mücadelesini Şerif Will Kane kazanıyor.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)

Çözüm bölümündeki olay örgüsü : Arınmayı (katharsis) sağlayan, film boyunca aranılan cevap ?

Şerif Will Kane ve Frank Miller’ın ölümcül çatışmasından sonra Kane Miller’ı öldürüp Amy’i elinden kurtarıyor. Ardından çatışmanın bittiğini ve artık kasabanın Kane sayesinde rahar bir nefes alacağını anlayan kasaba sakinleri yavaş yavaş ortaya çıkmaya başlıyor.Kane karısına sarılmış halde dururken at arabası olay mahalline yaklaşıyor. Herkesin gözünün üzerinde olduğu Kane  ilk önce karısını arabaya bindiriyor arından kendisi de insanların gerçekte nasıl  olduklarını anlar bir şekilde aşağılayıcı bir bakış atıp göğsündeki şerif rozetini alıp yere atıyor. Bunu gören insanlar çaresiz şekilde başlarını öne eğiyor. Ardından şerif de karısının yanına arabaya binip hızla kasabayı terk ediyorlar. Buradaki kameranın açısını genişletmesi ve oradaki insanların halini ve şerifin uzaklaşmasını kadraja alması artık sona geldiğinin göstergesidir.Film Kane’in arabaya binip uzaklaşmasıyla bitiyor.

Arınma; halkın Miller ve adamlarının Şerif Kane’i öldürüceğini sanıp bütün olaylar bitinde ortaya çıkan Kane zaferini gördüklerinde gerçekleşiyor. Hiç kimse bu sonucu beklemezken  olaylar beklenenin tam tersi şekilde yani Kane’in Miller’ı öldürmesiyle sonuçlanıyor ve halkın korkuları ve beklentileri boşa çıkıyor.

 

Çift aksiyon çizgisi kavramı?  Filmdeki iki aksiyon çizgisini ? Her iki aksiyon çizgisi açısından başkarakterin amaçları?

İlk aksiyon çizgisi Amy ile planlayıp hayalini kurduğu şekilde şeriflik görevinden emekli olup şehre gidip orada bir dükkan açmak.Bu çizgideki amaç karısı ile sorundan, işten uzak bir hayat yaşayıp mutlu şekilde para kazanıp yuva kurmaktır.  Böylece karısı ile hedefledikleri hayat tarzını elde etmiş olacak ve hayatlarının sonuna kadar mutlu şekilde yaşayacaklardır. Bu çizgi filmin başlarında seyirciye aktarılmaktadır.Şerifin  yolda kararını değiştirmesi bu kararın filmin sonuna kadarki doruk noktasıdır.Kane zaferinden sonra herşeyin gerçek yüzünü öğrenince karısı ile şehre gitmek için yola çıkacaklardır.KAHRAMAN ŞERİF (HİGH NOON)İkinci çizgi ise  şerifin arabada kararını değiştirip kasabaya geri dönmesiyle başlar.Çünkü hala Miller ile bitmemiş sonuca varmamış bir hesaplaşması vardır.Bunun gerçekleşmesi lazımdır. Nedeni ise kasabaya daha fazla zarar verip kasabanın huzurunu bozmaması ve eski günlerine geri dönmesini istememesidir.Miller ile çatışmayı göze alıp olaylar silsilesinin başlamasına sebep olur.Halktan çatışmak için yardımcı olmalarını ister fakar aradığını bulamaz. Herkes ona ihanet etmiştir.O ise vazgeçmez tek başına çatışır.Sonuç olarak zafer elde eder ve yarım kalmış hesabı kapatır.Kasabanın artık başı belada değildir.Suçlular öldürülmüştür.

Film hangi karakterin bakış açısından anlatılmaktadır?

Film Will Kane’in bakış açısı ile anlatılmaktadır. Her öykü bir merkez karakterde temellenir. Karakterden yola çıkarak durum değişimlerine tanık oluruz.Burada olaylar silsilesi şerifin yönlendirildiği şekilde ,şerifin  bir çıkış yoluna varmak istemesi yönünde  şekilleniyor ve seyirciye bu şekilde aktarılmıştır.

Anlatım stratejilerinden “boşluk” kullanımına ilişkin film içerisinden örnekler?

Zamansal / bilgisel / mekânsal boşluk nedir?

Bilgisel boşluk : * Kahraman Şerif’te herkes Miller isminden tedirgin olmakta ancak Şerif’le aralarındaki olay ilk etapta anlatılmamaktadır.

* Amy ile ilgili bilgilerin verilmemesi. İlerleyen sahnelerde Amy’in kendisi hakkında bilgileri paylaşması.

Mekansal boşluk: * Şerifin yardım istemeye başlamasıyla uğrayacağı yerlerin seyirci tarafından tahmin edilmesinin zor olduğu anlar. Sırasıyla nerelere gidip yardım isteyeceğini seyirci bilemez.

Anlatım stratejilerinden “geciktirme” ya da “yanlış yönlendirme”ye ilişkin film içerisinden örnekler?

Amy ,Kane’in kararından sonra kasabayı terketme kararı alır. Her hazırlığını yapıp treni bekleyen Amy, son ana kadar kararından vazgeçmez ve silah seslerinin duyulmasıyla birlikte kasabaya dönüp Kane ile birlikte kalır.

Filmin başlarında herkes Kane’i sevip onunla birlikte kasaba huzurunun geldiğini söylese de aslında tüm kasaba Kane’den nefret eder onu sevmezler.

Film, türünün hangi özelliklerini taşımaktadır ?

Film, hangi miti vurgulayıp, hangi Amerikan idealini ya da hangi Amerikan değerlerini pekiştirmektedir?

Seyircinin filmin hangi türe ait olduğunu  ilk andan itibaren net olarak anlayabileceği türden göstergelere yer verilir.

Gerçek dünyadan çok türün kurduğu dünyaya ait mantık geçerlidir.

Tür filmleri belirli bir tarihsel dönem içerisinde belirli bir toplumun kültürel sorunlarının ve kaygılarının neden olduğu çatışmaları simgesel düzeyde ifade eder.

Türün içerdiği temel çatışma, türün temasını oluşturur ve anlatımın öğeleri bu çatışmaya uyacak şekilde bir araya getirilir.

Tür filmlerinde mekan, dekor, giysi, aksesuar vb. türe özgüdür.

Uzun uzun anlatılması gerekenler tek bir sembolle ifade edilebilir.

İyilerin  ödüllendirilmesi, kötülerin cezalandırılmasına, ahlaki ders vermeye ve eğitici olmaya dayalı bir olay örgüsü ve karakterizasyona dayanır.

İş ahlakı, dürüstlük,

Tek eşli evlilik, geleneksel aile,

Maceracı, eylem adamı ideal erkek

Eş, anne yoldaş, evine bağlı kadın

Tür filmlerinin sabit karakterleri vardır; westernin kovboyu, müzikalin  şarkıcısı, bilimkurgunun bilim adamı, korku türünün canavarı, kara filmin gangsteri….

Bir gangster yasalarla çatışan bir kimliktir, bir baba olarak gösterilmez.

Avrupa’dan Amerika’ya ilk göç eden Protestanlardır ve yaşam biçimlerini prüten ahlak üzerine kurarlar.

Westerndeki kovboy iyimserliğin, arkadaşlığın, doğayla iç içe yaşamanın simgesidir.

Kovboyluk bir yaşam biçimidir; bağımsızlık, cesaret, kendine güven, doğayla mücadele….bu güçlü beyaz erkek kimliği Amerikan idealinin yeniden üretilmesine olanak sağlamıştır.

Western miti Amerika’nın kendisini anlamasına aracılık eder.

Mitler bu dünyayı ve düzeni sürdürme araçlarıdır

Batı mitini kuran dramatik tipler; kasabalılar, kızılderililer, şerif, haydutlar, demir yolcuları, altın arayıcıları vb.dir.

Yakın çekimler, panoramik çekimler, baş döndüren hızlı zoomlar (optik yaklaştırma), hızlı kurgu, abartılı ses efektleri sıkça kullanılır.

Film müziklerinde insan sesi, ıslık, ağız armonikası, elektrogitar ve org gibi elektronik müzik aletlerini kullanırlar.

Genelde intikam, soygun, ödül avcılığı, çete kurarak suç işleme üzerine kurulmuş olan temaları Amerikan filmlerine göre çok daha sert bir şekilde işlenmiştir.

 

Tür özelliklerini burada sonlandırıp yazımızın sonuna gelmiş bulunuyoruz. Siyah-beyaz bir kovboy filmi olarak basitçe yaklaştığımız bu yapıt neredeyse bir Amerikan ideallerini seyirciye aktaran bir başyapıt niteliğindedir.

Diğer film incelemelerimizi okumayı unutmayın. 

Bu içeriği paylaşmak ister misin? 👇

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz