İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Neden Bütün Gezegenler Yuvarlak?

Bilim insanı, yuvarlak olduğundan ve çok fazla su olduğundan dolayı, Dünya’yı mavi bir bilye olarak tanımlar. Bu benzetmenin kaynağı ise okyanuslar, aslında oldukça özellerdir. Güneş Sistemi’ne ait diğer tüm gezegenlerde; su ya hiç yok, ya da kilometrelerce derinliğe uzanan bir buzun altında hapsolmuş durumdadır. Bunun yanında, Dünya’nın yuvarlak oluşu ise apayrı bir konu. Merkür’den Neptün’e kadar olan gezegenler devasa birer küre şeklindedir.

Gezegenin Oluşumu

Güneş Sisteminin ötesinde bulunan gezegenler oldukça yuvarlak şekle sahiplerdir. Bunun nedeni anlayabilmek için, bir gezegenin oluşumunun ilk aşamasını incelemeliyiz. Gezegenler, yeni yıldızların etrafında toz bulutları halinde oluşmaya başlarlar. Bu toz bulutları ise çarpışır ve birbirine yapışarak daha büyük öbekler şekline bürünürler. Evrende bulunan her cismin bir kütle çekim etkisi vardır; biz insanların bile. Dünya gibi bir gezegen büyük oldukça, kütledeki çekim daha fazla güçlü hale gelir. Ama bu etki de cismin, ancak Dünya veya Ay gibi çok büyük bir şekle bürünürse hissedilir.

Yeni bir gezegen çok büyüdüğünde zaman; yüzeyin çökmesine neden olacak kütle çekim etkisi kadar güçlenir. Bu durum, içi boş olan karton kutunun üzerine oturduğunuzda kutunun çökmesine benzer. Yeni oluşan bir gezegende ise, bu olay tüm haliyle aynı anda gerçekleşir ve böylece gezegen yuvarlak bir şekilde görünür. Uzaydaki bulunan birçok cisim yuvarlak bir şekle sahiptir. Gök taşı ya da kuyruklu yıldız gibi küçük olan ve zayıf kütle çekimine ait cisimlerin şekilleri daha bir garip olabilir.

Örnek olarak; Satürn’ün uydusu Prometheus’un görünümü adeta bir patatesi andırır. Ayrıca Güneş Sisteminde gezinen, oyuncak ördek görüntüsü olan bir kuyruklu yıldız da vardır. Fakat aslında Dünya’da mükemmel bir küre değildir. Gezegenimiz kendi tarafında döndükçe, kara ve su kütlesi, bu durumun yol açtığı kuvvetin bir sonucu olup merkezden uzaya doğru yönelir. Dünyanın kütle çekim kuvveti de dönüş boyunca her şeyi yerinde tutacak kadar güçlü olmasına rağmen ekvator biraz çıkıntılıdır.

Bununla birlikte, Ay da Dünya’nın şeklini bozmaktadır. Ay’ın Dünya üstündeki oluşturduğu gel-git etkileri, okyanusların yükselmesine sebep olur. Sadece okyanuslar değil; karalar da gelgit etkisi yüzünden Dünya’nın orta bölgelerine doğru çok az bir miktarda yükselir. Genel olarak bakıldığına büyük bir gezegen için çok küçük kusurlar bulunur, Dünya’ya, Mars’a uzaydan bakıldığı zaman, tüm bunlar mükemmel bir küre gibi harika görünür.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir